Transakcje handlowe i ich wpływ na zabezpieczenie sądowe

30 sierpnia, 2022

Udzielenie przez Sąd zabezpieczenia roszczenia pieniężnego na czas toczącego się postępowania sądowego stanowi jeden ze sposobów zagwarantowania możliwości realizacji roszczenia po ewentualnym uzyskaniu wyroku zasądzającego świadczenie (oczywiście pod warunkiem, że mamy majątek pozwanego, na którym możemy takie zabezpieczenie ustanowić). Pierwszym krokiem do jego uzyskania jest jednak zgłoszenie stosownego wniosku – albo przed wszczęciem postępowania sądowego, albo już w piśmie inicjującym postępowanie sądowe. Warunki udzielenia przez Sąd zabezpieczenia określa art. 7301 § 1 kpc. Zgodnie z jego treścią:

„Udzielenia zabezpieczenia może żądać każda strona lub uczestnik postępowania, jeżeli uprawdopodobni roszczenie oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia”

Pamiętajmy jednak o wyjątku z art. 753 kpc – a więc sprawach,  w których dochodzimy zabezpieczenia roszczeń alimentacyjnych, nie jest wymagane wykazywanie interesu prawnego, wystarczające jest jedynie uprawdopodobnienie istnienia roszczenia.

Czym jest więc ten enigmatyczny interes prawny? Zgodnie z brzmieniem kodeksu postępowania cywilnego interes prawny stanowi okoliczność wskazująca, iż brak udzielenia zabezpieczenia, o które wnosimy, uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie. Okolicznością taką może być przykładowo wskazanie sądowi na fakty świadczące o tym, że pozwany podejmuje działania mające na celu wyzbywanie się majątku przed wierzycielami lub też okoliczności wskazujące na jego pogarszającą się sytuację ekonomiczną. Oczywiście wskazanie Sądowi ww. okoliczności nie skutkuje automatycznie wydaniem orzeczenia w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia, gdyż decyzję tę podejmuje każdorazowo sąd z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy.

Dodany do art. 7301 kpc na mocy ustawy z 19 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych paragraf oznaczony numerem 21 w sposób istotny modyfikuje przesłanki udzielenia przez Sąd zabezpieczenia w sprawie cywilnej, w której powodem jest strona dochodząca roszczeń z tytułu transakcji handlowej. Celem zastosowania przedmiotowego przepisu muszą więc zostać spełnione łącznie następujące warunki:

  • dochodzone roszczenie musi wynikać z transakcji handlowej a więc umowy, której przedmiotem jest odpłatna dostawa towaru lub odpłatnego świadczenia usług zawarta pomiędzy podmiotami wskazanymi w ustawie z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych i umowa ta zawarta zostaje w związku z wykonywaną przed te podmioty działalnością,
  • wartość tej transakcji nie przekracza siedemdziesięciu pięciu tysięcy złotych,
  • dochodzona należność nie została uregulowana i od dnia upływu terminu jej płatności upłynęły co najmniej trzy miesiące.

Szczególnej uwadze polecam sposób sformułowania warunku odnoszącego się do wartości transakcji handlowej – następuje tu bowiem rozdzielenie kwoty transakcji handlowej od wartości dochodzonego roszczenia. Nawet jeżeli strona powodowa występuje o zabezpieczenie roszczenia w kwocie poniżej 75 000 zł, ale wartość transakcji handlowej zawartej pomiędzy stronami sporu przekracza tę kwotę, nie będzie możliwe zastosowanie przedmiotowego przepisu.

W sytuacji łącznego spełnienia wskazanych powyżej warunków, zgodnie z brzmieniem art. 7301 § 21 kpc, interes prawny w przypadku dochodzenia roszczeń z takiej transakcji uznaje się za uprawdopodobniony ex lege.

Przedmiotowy przepis budzi wątpliwości interpretacyjne i stanowi niewiadomą pod kątem podejścia do nowej regulacji składów orzekających, szczególnie mając na uwadze istotę postępowania zabezpieczającego, które ma na celu udzielenie zabezpieczenia roszczeń w sytuacji, kiedy zagrożony jest interes prawny strony dochodzącej swoich roszczeń w postępowaniu sądowym. Co natomiast w sytuacji, kiedy dłużnik (strona pozwana) dysponuje na tyle dobrą sytuacją finansową, fakt ten znany jest sądowi i nie istnieje nawet potencjalne zagrożenie bezskutecznością egzekucji w przypadku braku udzielenia zabezpieczenia stronie powodowej dochodzonego roszczenia?  Czy w takiej sytuacji, mając na względzie brzmienie i treść omawianego art. 7301 § 21 kpc strona zobowiązana ma szansę w postępowaniu zażaleniowym doprowadzić do zmiany orzeczenia o zabezpieczeniu poprzez jego oddalenie, pomimo spełnienia warunków określonych szczegółowo w tym przepisie?

W mojej ocenie brak podstaw do stosowania takiej interpretacji, szczególnie mając na względzie kategoryczne brzmienie przepisu art. 7301 § 21 kpc, gdzie zostało użyte sformułowanie „interes prawny uważa się za uprawdopodobniony” zamiast chociażby „interes prawny może zostać uznany za uprawdopodobniony”. Powyższe wskazuje raczej na obligatoryjne zastosowanie przez sąd ww. przepisu i udzielenie zabezpieczenia roszczenia w sytuacji spełnienia warunków określonych w przedmiotowym przepisie, oczywiście pod warunkiem uprawdopodobnienia faktu istnienia roszczenia po stronie dochodzącej zabezpieczenia. Praktyka sądowa jednak z pewnością  zweryfikuje sposób interpretacji i zastosowania przedmiotowego przepisu, na co z niecierpliwością czekamy, aby móc jeszcze sprawniej działać w celu zabezpieczania interesów naszych klientów – przedsiębiorców dochodzących zapłaty z transakcji handlowych.

autor: Marta Piekarska – radca prawny

Pozostałe wpisy

Noriet z Sądu: Czasem lepsza ugoda niż pozew od powoda, czyli jak nasz klient wygrał w sądzie 15 razy więcej niż żądał

Dawno, dawno temu żył sobie Pan Farmer. Pan Farmer jak to farmer farmę miał (ija ija joł). A na tej farmie porzeczki miał (ija ija joł). Niestety na skutek niezbyt rozważnych działań sąsiada (także rolnika), uprawa Pana Farmera pożegnała się z tym światem. Pan Farmer zwrócił się więc do jednego z największych ubezpieczycieli w tym kraju o naprawienie jego szkody z OC nierozważnego [...]
21 września, 2022
czytaj więcej

Transakcje handlowe i ich wpływ na zabezpieczenie sądowe

Udzielenie przez Sąd zabezpieczenia roszczenia pieniężnego na czas toczącego się postępowania sądowego stanowi jeden ze sposobów zagwarantowania możliwości realizacji roszczenia po ewentualnym uzyskaniu wyroku zasądzającego świadczenie (oczywiście pod warunkiem, że mamy majątek pozwanego, na którym możemy takie zabezpieczenie ustanowić). Pierwszym krokiem do jego uzyskania jest [...]
30 sierpnia, 2022
czytaj więcej

Uniknięcie odpowiedzialności poprzez powierzenie sprawy profesjonaliście – czy zawsze działa i czym (nie) jest to powierzenie?

Masa spraw, które prowadziliśmy oraz prowadzimy tyczy się wszelkiego rodzaju wypadków, które każdego dnia dzieją się na drogach, chodnikach itd. Mamy za sobą również inne mniej typowe i oczywiste miejsca, które stanowiły źródło szkód i cierpień, takie jak np. centrum handlowe. W dzisiejszym artykule chcielibyśmy przybliżyć Państwu historię, która w tym roku [...]
22 lipca, 2022
czytaj więcej

Pozbawienie i ograniczenie władzy rodzicielskiej – co to oznacza w praktyce?

Ojcowie i matki małoletnich dzieci na ogół dysponują pełnymi prawami rodzicielskimi wobec swojego potomstwa. Jeśli jednak osoby te nie wywiązują się należycie ze swoich zobowiązań, muszą liczyć się z możliwością pozbawienia albo ograniczenia władzy rodzicielskiej. Przeczytaj szczegóły.
20 maja, 2022
czytaj więcej