Obligacje: Zastaw się na ziemniakach irga –  czyli kilka słów o zastawie rejestrowym na części zbioru praw o zmiennym składzie stanowiącym całość gospodarczą 

19 listopada, 2019

Kilkanaście dni temu zgłosił się do nas emitent, który zamierza wyemitować obligacje, które miałyby zostać zabezpieczone zastawem rejestrowym. Z pozoru nie było to nic nadzwyczajnego, powszechnym jest bowiem zabezpieczanie się w ten sposób na akcjach, udziałach itd. W tym jednak konkretnym przypadku przedmiotem zabezpieczenia miał być zbiór praw o zmiennym składzie, ale nie cały zbiór (chodziło o zbiór wierzytelności), tylko jego część. Zaczęliśmy głowić się, czy jest to możliwe i dopuszczalne.  

Ustawa o zastawie rejestrowym wyraźnie przewiduje możliwość wskazania, że przedmiotem praw może być nie tylko rzecz i prawo, ale również ich zbiór. Ustawa precyzuje, że przedmiotem zastawu rejestrowego może być w szczególności „zbiór rzeczy ruchomych lub praw, stanowiący całość gospodarczą, choćby jego skład był zmienny”.

Nie ulega wątpliwości że ustawodawca nie był łaskawy dla czytelników stosujących ustawę konstruując zapisy w taki zawoalowany sposób. Miał za to ogromne pokłady wiary w umiejętności zrozumienia użytego w ustawie pojęcie zbiór rzeczy lub praw stanowiących gospodarczą całość, które jest dość….mało precyzyjne.

Pytanie zatem jest takie, czy możliwe jest zastawienie części całości zbioru o zmiennym składzie, czyli czy taka część sama w sobie ma szanse stać się odrębnym bytem i odrębną całością i w mojej ocenie odpowiedź na to pytanie jest absolutnie twierdząca.

Z jurydycznego bowiem punktu widzenia zastaw nie obciąża „zbioru” jako takiego, ale poszczególne rzeczy (w tym przypadku prawa), które wchodzą w jego skład. Skoro możemy określić zbiór jako np. „stado krów”, albo „linia produkcyjna” to wydaje się, że może być nim również część zbioru wierzytelności, przy czym należy je w jakiś sensowny sposób wyodrębnić. Dajmy na to, że mamy spółkę obracająca wierzytelnościami, która chce pozyskać finansowanie na rozwój swojej działalności. Spółka wynajmuje lokal, zatrudnia kilku pracowników i nie dysponuje żadnym innym majątkiem niż zbiór praw, którymi obraca. Finansowanie chce pozyskać poprzez wyemitowanie obligacji i proponuje zabezpieczenie w postaci zastawu rejestrowego na tych oto wierzytelnościach. Nie chce jednak zastawiać wszystkiego, albowiem emisja jest mała, a wartość tego zbioru bardzo wysoka. 

Rozwiązaniem takiego problemu jest naszym zdaniem wyodrębnienie z tego zbioru części, która da się „zamknąć” w jednym zbiorze. Zawsze gdy myślę o zastawie na prawach lubię posługiwać się przykładem ziemniaków. Co do zasady worek ziemniaków to jedna całość, ale jeżeli jestem w stanie je w jakiś sposób podzielić to naszym zdaniem wydzielenie „podzbioru” uczyni taką „podkategorię” niezależną całością, która będzie „nadawała” się do zastawienia. Np. z dwóch worków ziemniaków zastawiam ziemniaki gatunku irga.

To samo tyczy się zbioru wierzytelności. Jeśli jestem w stanie wydzielić z ogólnego zbioru wierzytelności np. „zbiór wierzytelności z tytułu umów pożyczek”, „zbiór wierzytelności zabezpieczonych hipoteką”, „zbiór wierzytelności nabytych od instytucji bankowych”, „zbiór wierzytelności przeciwko dłużnikowi X”, to taki „podzbiór” szerszego zbioru wierzytelności danego wierzyciela może być naszym zdaniem przedmiotem zastawu rejestrowego. Opisane w ten sposób wyodrębnione wierzytelności posiadają przecież szczególną cechę i da się je zgromadzić w zamknięty katalog, który stanowi składową całości gospodarczej o zmiennym składzie, ale poprzez swoją cechę szczególną same w sobie również stanowią „całość” gospodarczą.

 

autor: Paulina Stańczak-Wypych – adwokat

Pozostałe wpisy

Noriet z Sądu: Czasem lepsza ugoda niż pozew od powoda, czyli jak nasz klient wygrał w sądzie 15 razy więcej niż żądał

Dawno, dawno temu żył sobie Pan Farmer. Pan Farmer jak to farmer farmę miał (ija ija joł). A na tej farmie porzeczki miał (ija ija joł). Niestety na skutek niezbyt rozważnych działań sąsiada (także rolnika), uprawa Pana Farmera pożegnała się z tym światem. Pan Farmer zwrócił się więc do jednego z największych ubezpieczycieli w tym kraju o naprawienie jego szkody z OC nierozważnego [...]
21 września, 2022
czytaj więcej

Transakcje handlowe i ich wpływ na zabezpieczenie sądowe

Udzielenie przez Sąd zabezpieczenia roszczenia pieniężnego na czas toczącego się postępowania sądowego stanowi jeden ze sposobów zagwarantowania możliwości realizacji roszczenia po ewentualnym uzyskaniu wyroku zasądzającego świadczenie (oczywiście pod warunkiem, że mamy majątek pozwanego, na którym możemy takie zabezpieczenie ustanowić). Pierwszym krokiem do jego uzyskania jest [...]
30 sierpnia, 2022
czytaj więcej

Uniknięcie odpowiedzialności poprzez powierzenie sprawy profesjonaliście – czy zawsze działa i czym (nie) jest to powierzenie?

Masa spraw, które prowadziliśmy oraz prowadzimy tyczy się wszelkiego rodzaju wypadków, które każdego dnia dzieją się na drogach, chodnikach itd. Mamy za sobą również inne mniej typowe i oczywiste miejsca, które stanowiły źródło szkód i cierpień, takie jak np. centrum handlowe. W dzisiejszym artykule chcielibyśmy przybliżyć Państwu historię, która w tym roku [...]
22 lipca, 2022
czytaj więcej

Pozbawienie i ograniczenie władzy rodzicielskiej – co to oznacza w praktyce?

Ojcowie i matki małoletnich dzieci na ogół dysponują pełnymi prawami rodzicielskimi wobec swojego potomstwa. Jeśli jednak osoby te nie wywiązują się należycie ze swoich zobowiązań, muszą liczyć się z możliwością pozbawienia albo ograniczenia władzy rodzicielskiej. Przeczytaj szczegóły.
20 maja, 2022
czytaj więcej